ابزارها

فیگ‌جم چیست؟ کاربردهای FigJam برای تیم‌های محصول

فیگ‌جم تخته‌سفید آنلاین و مشترک فیگما است؛ جایی که تیم محصول قبل از طراحی دقیق، فکر می‌کند، نقشه می‌کشد و تصمیم می‌گیرد. در این راهنما کاربردهای واقعی آن را با مثال و اشتباه‌های رایج می‌بینید.

۲۸ آبان ۱۴۰۵۹ دقیقه مطالعه

فیگ‌جم (FigJam) وایت‌بورد آنلاین و مشترک شرکت فیگما است که تیم‌ها در آن با یادداشت چسبان، شکل، فلش و قالب‌های آماده با هم ایده‌پردازی، نقشه‌کشی و تصمیم‌گیری می‌کنند. اگر Figma Design جای طراحی دقیق صفحه‌هاست، فیگ جم جای فکر کردن قبل و کنار طراحی است: بارش فکری، رسم یوزر فلو، جمع‌بندی تحقیق کاربر و جلسه‌های تیمی.

در ادامه می‌بینید فیگ‌جم دقیقاً چه ابزارهایی دارد، تیم‌های محصول برای چه کارهایی از آن استفاده می‌کنند، یک جلسه‌ی خوب در آن چطور چیده می‌شود و چه اشتباه‌هایی باعث می‌شود بورد شما به یک دیوار شلوغ و بی‌نتیجه تبدیل شود.

فیگ جم چیست و چه فرقی با Figma Design دارد؟

فیگ‌جم و Figma Design دو نوع فایل در یک حساب و یک محیط‌اند، ولی هدفشان فرق دارد. در Figma Design با فریم، اتولی‌اوت، کامپوننت و استایل کار می‌کنید و خروجی‌تان طرح دقیق و قابل تحویل به برنامه‌نویس است. در فیگ‌جم بوم بی‌انتها و ساده‌ای دارید که ابزارهایش عمداً کم و سریع‌اند تا هر کسی، حتی مدیر فروش یا پشتیبانی که هیچ‌وقت طراحی نکرده، بتواند در آن مشارکت کند.

همین سادگی نقطه‌ی قوت اصلی فیگ‌جم است. وقتی برنامه‌نویس، مدیر محصول و کارشناس پشتیبانی در یک فایل یادداشت می‌گذارند، دیگر لازم نیست طراح نتیجه‌ی جلسه را از روی عکس تخته‌وایت‌برد یا پیام‌های پراکنده بازسازی کند. از طرف دیگر چون هر دو محصول در یک اکوسیستم‌اند، می‌توانید بخشی از طرح فیگما را در فیگ‌جم کپی کنید، رویش بحث کنید و برعکس.

  • Figma Design: طراحی دقیق رابط کاربری، دیزاین سیستم، پروتوتایپ و هندآف.
  • فیگ‌جم: ایده‌پردازی، نقشه‌ی سفر کاربر، فلوچارت، جمع‌بندی تحقیق، ورکشاپ و جلسه‌ی تیمی.
  • مخاطب Figma Design بیشتر طراحان‌اند؛ مخاطب فیگ‌جم کل تیم و حتی مشتری.

ابزارهای اصلی فیگ‌جم؛ آنچه واقعاً به کار می‌آید

نوار ابزار فیگ‌جم کوتاه است و یاد گرفتنش معمولاً یک جلسه بیشتر وقت نمی‌گیرد. مهم این است که بدانید هر ابزار در چه موقعیتی کمک می‌کند.

یادداشت چسبان، شکل و رابط

یادداشت چسبان (Sticky Note) واحد اصلی فکر کردن در فیگ‌جم است: هر ایده، مشکل یا نقل‌قول کاربر یک یادداشت. نام نویسنده می‌تواند روی یادداشت نمایش داده شود و رنگ‌ها را می‌توانید برای دسته‌بندی به کار ببرید؛ مثلاً زرد برای مشکل، سبز برای ایده و صورتی برای سؤال باز. شکل‌ها و رابط‌ها (Connector) هم برای فلوچارت و یوزر فلو هستند و با جابه‌جا کردن شکل‌ها، فلش‌ها به آن‌ها چسبیده می‌مانند.

سکشن، قالب و ویجت

سکشن (Section) بورد را به قسمت‌های نام‌دار تقسیم می‌کند؛ مثلاً «مشکلات کاربر»، «ایده‌ها» و «تصمیم‌ها». قالب‌ها (Template) نقطه‌ی شروع آماده برای رترو، نقشه‌ی همدلی، سفر کاربر و برنامه‌ریزی اسپرینت‌اند. ویجت‌ها (Widget) هم اجزای تعاملی‌اند که روی بورد زندگی می‌کنند، مثل جدول، نظرسنجی یا شمارنده، و همه‌ی شرکت‌کننده‌ها با آن‌ها کار می‌کنند.

ابزارهای جلسه: تایمر، رأی‌گیری و استمپ

تایمر داخلی برای هر مرحله‌ی ورکشاپ زمان مشخص می‌کند و جلوی کش آمدن بحث را می‌گیرد. جلسه‌ی رأی‌گیری (Voting) به هر نفر تعداد مشخصی رأی می‌دهد تا ایده‌ها اولویت‌بندی شوند. استمپ‌ها (Stamp) مثل «موافقم» یا علامت سؤال هم واکنش سریع و بی‌صدا را ممکن می‌کنند؛ مخصوصاً در جلسه‌ی آنلاین که همه هم‌زمان نمی‌توانند حرف بزنند.

هوش مصنوعی فیگ‌جم

FigJam AI چند کار مشخص انجام می‌دهد: از روی یک توضیح متنی قالب یا دیاگرام اولیه می‌سازد، یادداشت‌های انتخاب‌شده را بر اساس موضوع گروه‌بندی می‌کند و از مجموعه‌ای از یادداشت‌ها خلاصه می‌نویسد. این ابزارها سرعت را بالا می‌برند، ولی گروه‌بندی خودکار را همیشه یک نفر از تیم باید بازبینی کند؛ مدل زبانی گاهی دو مشکل متفاوت را فقط به‌خاطر کلمه‌های مشترک کنار هم می‌گذارد. استفاده از قابلیت‌های هوش مصنوعی هم به اعتبار ماهانه‌ی پلن شما بستگی دارد.

کاربردهای فیگ جم برای تیم‌های محصول

ارزش فیگ‌جم وقتی معلوم می‌شود که آن را به مرحله‌های مشخص کار محصول وصل کنید. این شش کاربرد در بیشتر تیم‌ها تکرار می‌شوند.

۱. بارش فکری و تعریف مسئله

فرض کنید یک فروشگاه اینترنتی پوشاک می‌خواهد نرخ مرجوعی را کم کند. در فیگ‌جم یک سکشن برای «چرا کاربر مرجوع می‌کند؟» می‌سازید، هر نفر پنج دقیقه به‌صورت انفرادی یادداشت می‌نویسد و بعد یادداشت‌ها گروه‌بندی می‌شوند. نوشتن انفرادی قبل از بحث گروهی، صدای افراد کم‌حرف‌تر را هم وارد بورد می‌کند.

۲. جمع‌بندی تحقیق کاربر با نقشه‌ی همبستگی

بعد از چند مصاحبه با کاربر، هر مشاهده یا نقل‌قول را روی یک یادداشت بنویسید و آن‌ها را در نقشه‌ی همبستگی (Affinity Map) دسته‌بندی کنید. خروجی این کار ورودی مستقیم ساخت پرسونا در UX و تعریف مسئله است. اگر نقل‌قول‌ها را با کد شرکت‌کننده (مثلاً P3) علامت بزنید، بعدها می‌توانید هر یافته را تا منبعش دنبال کنید.

۳. نقشه‌ی سفر کاربر و یوزر فلو

برای یک اپلیکیشن سفارش غذا می‌توانید مسیر کاربر را از «گرسنه‌ام» تا «غذا رسید» در فیگ‌جم بکشید: مرحله‌ها، کار کاربر، احساس و نقطه‌های درد. برای این کار راهنمای سفر کاربر یا user journey نقطه‌ی شروع خوبی است. بعد در مقیاس ریزتر، یوزر فلو هر وظیفه را با شکل‌ها و رابط‌ها رسم می‌کنید و شاخه‌های خطا، مثل پرداخت ناموفق، را هم جا نمی‌اندازید.

۴. نقد طراحی و بازخورد روی اسکرین‌ها

اسکرین‌های کلیدی را از Figma Design در فیگ‌جم بچسبانید و از تیم بخواهید با یادداشت یا استمپ بازخورد بدهند. مزیتش نسبت به کامنت در فایل اصلی این است که فایل طراحی شلوغ نمی‌شود و بازخوردها کنار هم دیده و گروه‌بندی می‌شوند.

۵. رترو و برنامه‌ریزی اسپرینت

قالب‌های رترو، مثل «چه خوب بود، چه بد بود، چه کار کنیم»، برای تیم‌هایی که چابک کار می‌کنند جلسه‌ی پایان اسپرینت را کوتاه و منظم می‌کنند. نکته‌ی مهم این است که خروجی هر رترو چند اقدام مشخص با نام مسئول باشد، نه فقط فهرستی از گلایه‌ها.

۶. ورکشاپ با مشتری و ذی‌نفعان

در پروژه‌های آژانسی، فیگ‌جم جای خوبی برای جلسه‌ی شروع پروژه با مشتری است: اهداف کسب‌وکار، مخاطب، رقبا و محدودیت‌ها روی یک بورد ثبت می‌شوند و همه‌ی طرف‌ها بعداً به همان برمی‌گردند. این همان نقطه‌ای است که تفکر طراحی از حرف به ابزار تبدیل می‌شود.

یک جلسه‌ی موفق در فیگ‌جم را چطور بچینیم؟

بیشتر بوردهای بی‌نتیجه نه به‌خاطر ابزار، بلکه به‌خاطر نبود طراحی جلسه به این روز می‌افتند. این ترتیب ساده را برای یک جلسه‌ی ۶۰ دقیقه‌ای امتحان کنید:

  • قبل از جلسه: بورد را با سکشن‌های نام‌دار، سؤال اصلی جلسه در بالای بورد و یک ناحیه‌ی «تمرین» برای کسانی که فیگ‌جم را نمی‌شناسند آماده کنید.
  • ۵ دقیقه‌ی اول: هدف جلسه و قانون‌ها را بگویید؛ مثلاً هر ایده یک یادداشت و هر یادداشت حداکثر یک جمله.
  • ۱۰ دقیقه: نوشتن انفرادی با تایمر، بدون بحث.
  • ۱۵ دقیقه: گروه‌بندی یادداشت‌ها و نام‌گذاری هر گروه؛ اینجا می‌توانید از مرتب‌سازی هوش مصنوعی برای پیش‌نویس استفاده کنید.
  • ۱۰ دقیقه: رأی‌گیری؛ به هر نفر سه رأی بدهید.
  • ۱۵ دقیقه: بحث روی گروه‌های پررأی و ثبت تصمیم‌ها در سکشن «تصمیم‌ها» با نام مسئول و تاریخ.
  • بعد از جلسه: لینک بورد را با خلاصه‌ی تصمیم‌ها برای تیم بفرستید.

در ورکشاپ‌های آنلاین با شرکت‌کننده‌های ایرانی، کندی اینترنت را جدی بگیرید. بورد سبک‌تر، تصویر کمتر و یک نسخه‌ی خروجی PDF از نتیجه برای کسانی که اتصال ضعیف دارند، جلسه را قابل‌اعتمادتر می‌کند.

اشتباه‌های رایج در استفاده از فیگ جم

  • بورد بی‌ساختار: بدون سکشن و عنوان، بعد از دو هفته هیچ‌کس نمی‌فهمد چه چیزی تصمیم بوده و چه چیزی فقط ایده.
  • یک بورد برای همه‌چیز: بهتر است برای هر موضوع یا هر اسپرینت فایل یا صفحه‌ی جدا داشته باشید تا بورد سنگین نشود.
  • یادداشت‌های طولانی: یادداشتی که سه جمله دارد قابل گروه‌بندی نیست؛ آن را به چند یادداشت تبدیل کنید.
  • اعتماد کامل به خلاصه‌ی هوش مصنوعی: خلاصه را پیش‌نویس بدانید و با تیم بازبینی کنید.
  • رها کردن خروجی: اگر تصمیم‌ها به ابزار مدیریت پروژه یا فایل طراحی منتقل نشوند، جلسه عملاً هدر رفته است.

فارسی‌نویسی و محدودیت‌های فیگ‌جم برای تیم‌های ایرانی

فیگ‌جم از متن راست‌به‌چپ پشتیبانی می‌کند و طبق راهنمای رسمی فیگما درباره‌ی متن راست‌به‌چپ، وقتی روی یادداشت جدید فارسی تایپ می‌کنید، متن خودکار راست‌چین می‌شود. با این حال در متن‌های ترکیبی فارسی و انگلیسی، مثل «دکمه‌ی Checkout»، گاهی ترتیب کلمه‌ها یا علامت‌ها جابه‌جا دیده می‌شود؛ قبل از جلسه‌ی مهم چند یادداشت آزمایشی بنویسید.

محدودیت مهم‌تر، دسترسی است. فیگما خدماتش را برای کاربران داخل ایران محدود کرده و پرداخت مستقیم اشتراک از ایران ممکن نیست؛ بنابراین برای کار تیمی جدی، از بوردهای مهم به‌طور منظم خروجی PDF یا تصویر بگیرید و نتیجه‌ی ورکشاپ‌ها را فقط در یک سرویس خارجی نگه ندارید. پلن رایگان فیگ‌جم هم محدودیت تعداد فایل در فضای تیمی دارد؛ پیش‌نویس‌های شخصی نامحدودند ولی برای همکاری گسترده‌تر به پلن پولی نیاز است.

سوالات متداول

آیا فیگ جم رایگان است؟

بله، در پلن رایگان فیگما (Starter) می‌توانید از فیگ‌جم استفاده کنید، ولی تعداد فایل‌های فیگ‌جم در فضای تیمی محدود است. در پلن‌های پولی، صندلی Collab ارزان‌ترین راه دسترسی کامل به فیگ‌جم است.

فیگ‌جم بهتر است یا Miro؟

اگر تیم شما با فیگما طراحی می‌کند، فیگ‌جم به‌خاطر جابه‌جایی راحت محتوا بین طراحی و بورد انتخاب طبیعی‌تری است. Miro قالب‌ها و یکپارچگی‌های گسترده‌تری با ابزارهای مدیریتی دارد و برای تیم‌هایی که طراحی محور کارشان نیست مناسب است.

برای کار با فیگ‌جم باید فیگما بلد باشم؟

نه. فیگ‌جم عمداً ساده طراحی شده و کسی که فیگما کار نکرده هم در چند دقیقه یادداشت‌گذاری و رسم فلش را یاد می‌گیرد. دانستن فیگما فقط وقتی کمک می‌کند که بخواهید محتوا را بین دو محیط جابه‌جا کنید.

آیا می‌شود فلوچارت فیگ‌جم را به فیگما منتقل کرد؟

می‌توانید عناصر را کپی و در فایل Figma Design بچسبانید، ولی بعضی عناصر مخصوص فیگ‌جم مثل یادداشت چسبان در فیگما به شکل لایه‌های معمولی درمی‌آیند. فلوچارت را بیشتر به‌عنوان مرجع نگه دارید تا فایل نهایی.

از بورد شلوغ تا تصمیم روشن

فیگ‌جم ابزار پیچیده‌ای نیست؛ آنچه نتیجه را تعیین می‌کند ساختار جلسه، نظم بورد و پیگیری تصمیم‌هاست. اگر رترو یا جمع‌بندی مصاحبه‌ی بعدی تیمتان را در آن برگزار کنید، تفاوتش را در سرعت هم‌فکری تیم می‌بینید.

یک بورد خوب فیگ‌جم با تعداد یادداشت‌هایش سنجیده نمی‌شود؛ با تعداد تصمیم‌هایی سنجیده می‌شود که بعد از جلسه واقعاً اجرا شده‌اند.

اگر می‌خواهید تسهیلگری ورکشاپ، نقشه‌ی سفر کاربر و جمع‌بندی تحقیق را به‌صورت عملی و روی پروژه‌ی واقعی تمرین کنید، دوره‌ی آموزش فیگ‌جم آکادمی طراحی دایره برای همین طراحی شده و می‌تواند مکمل دوره‌ی تجربه کاربری باشد.

این مسیر را جدی‌تر ادامه بدهید

اگر این مقاله برایتان مفید بود، دوره‌های تخصصی دایره قدم بعدی است.

مشاهده دوره‌ها
۲۷ آبان ۱۴۰۵

تایپوگرافی فارسی در رابط کاربری؛ فونت، اندازه و فاصله‌ی خطوط

متن فارسی با همان عددهایی که برای متن لاتین جواب می‌دهد خوانا نمی‌شود. در این راهنما فونت، مقیاس اندازه، فاصله‌ی خطوط و جزئیات فنی تایپوگرافی فارسی در UI را با عدد یاد می‌گیرید.

مشاهده بیشتر
۲۶ آبان ۱۴۰۵

کیس استادی UX چیست و چطور بنویسیم؟ ساختار کامل با نمونه

کیس استادی UX داستان یک پروژه است: مسئله چه بود، چه کردید، چرا و چه شد. این راهنما ساختار هفت‌بخشی، یک نمونه‌ی کامل و روش ارائه‌ی کیس استادی در مصاحبه را توضیح می‌دهد.

مشاهده بیشتر
۲۵ آبان ۱۴۰۵

فیگما یا Adobe XD؟ مقایسه‌ی کامل برای طراحان

اگر امروز می‌خواهید یکی از این دو ابزار را یاد بگیرید، پاسخ کوتاه فیگماست؛ Adobe XD در حالت نگه‌داری است و قابلیت تازه نمی‌گیرد. در این مقایسه دلیل‌ها، استثناها و راه مهاجرت را می‌بینید.

مشاهده بیشتر
۲۴ آبان ۱۴۰۵

اصول گشتالت در طراحی رابط کاربری؛ گشتالت بصری با مثال‌های کاربردی

اصول گشتالت تعیین می‌کنند کاربر کدام عناصر صفحه را به هم مرتبط می‌بیند. در این راهنما هر اصل را با مثال رابط کاربری، فاصله‌گذاری پیشنهادی و اشتباه‌های رایج یاد می‌گیرید.

مشاهده بیشتر